آشنایی با فلوشیپ اتولوژی

یکی از اصطلاحات پزشکی فلوشیپ (fellowship) است که شاید زیاد شنیده باشید اما با معنی آن آشنا نباشید. ممکن است برنامه های پزشکی و سلامت را در تلویزیون دیده باشید که پزشکان متخصص در آن حضور می‌یابند که در کنار عنوان پزشک برای این افراد فلوشیبپ که یک تخصص پزشکی است قرار داده شده است. در این مقاله به این سوال می پردازیم که فلوشیپ چیست؟

فلوشیپ دوره ای است که دانشجویان پزشکی و دندانپزشکی پس از فارغ التحصیلی و گرفتن مدرک تخصص می توانند آن را بگذرانند. در این دوره مهارت های عملی و تجربی پزشکان افزایش میابد و ضمن تقویت رزومه خود، با کسب تجربه کامل تر، حضور موثرتری در عرصه درمان و زمینه شغلی خود خواهند داشت.  در واقع، کسانی که می خواهند با انجام تحقیقات، دانش خود را در مورد رشته تحصیلی خود افزایش دهند و مهارت های خود را ارتقا دهند، باید دوره های تکمیلی فلوشیپ را بگذرانند. بسیاری از فلوشیپ ها بر اساس سوابق تحصیلی دانشجو ارائه می شوند و اگرچه مدت دوره فلوشیپ به صلاحدید استاد بستگی دارد، اما معمولا از چند ماه تا حداکثر 2 سال طول می کشد.

اتولوژی چیست؟

اتولوژی شاخه ای تخصصی از رشته ی گوش، حلق و بینی (ENT) است که به بررسی و درمان بیماری های گوش داخلی، میانی و خارجی می پردازد. واژه ی «اتولوژی» از ریشه ی یونانی “Otós” به معنای گوش و “Logos” به معنای علم یا مطالعه گرفته شده است. بنابراین، اتولوژی در ساده ترین تعریف، علمی است که به مطالعه و درمان اختلالات شنوایی، تعادل و ساختارهای مرتبط با گوش می پردازد.

در حوزه ی پزشکی، اتولوژی نه تنها شامل درمان بیماری های عفونی یا التهابی گوش می شود، بلکه مشکلات پیچیده تری مانند تومورهای گوش، آسیب های ناشی از صدا، یا اختلالات سیستم وستیبولار (سیستم تعادلی بدن) را نیز در بر می گیرد. پزشک متخصص در این زمینه که به او «اتولوژیست» گفته می شود، علاوه بر آموزش های پایه در رشته ی گوش و حلق و بینی، دوره ی فوق تخصص یا فلوشیپ اتولوژی را نیز می گذراند تا به سطحی عمیق تر از دانش و مهارت در زمینه ی بیماری های گوش برسد.

اهمیت اتولوژی در این است که سلامت گوش به طور مستقیم با کیفیت زندگی، ارتباطات اجتماعی و توانایی ادراک محیط پیرامون ارتباط دارد. کاهش شنوایی، وزوز گوش یا سرگیجه می تواند به تنهایی باعث انزوای اجتماعی، افسردگی و کاهش کارایی روزمره شود. از این رو، پیشرفت در علم اتولوژی تأثیر مستقیمی بر سلامت عمومی جامعه دارد.

به عنوان نمونه، یکی از زیرشاخه های مهم اتولوژی، «نورواتولوژی» است که تمرکز آن بر بررسی اعصاب مرتبط با گوش و تعادل است. این تخصص ها در کنار هم باعث می شوند بیماران مبتلا به مشکلات پیچیده ی شنوایی و تعادل، بهترین خدمات تشخیصی و درمانی را دریافت کنند.

در عمل، اتولوژی ترکیبی از دانش پزشکی، جراحی و فناوری های نوین است. از دستگاه های پیشرفته ی شنوایی سنجی گرفته تا کاشت حلزون و جراحی های میکروسکوپی گوش، همگی در حوزه ی اتولوژی جای می گیرند. به همین دلیل، یک متخصص اتولوژی باید هم در علم فیزیولوژی گوش تبحر داشته باشد و هم در استفاده از ابزارهای جراحی دقیق و پیشرفته.

در نهایت، می توان گفت اتولوژی علمی است که مرز میان شنوایی سالم و اختلالات گوش را مشخص می کند. این حوزه به درک عمیق تر از ساختارهای گوش، ارتباط آن با مغز و نقش حیاتی اش در برقراری تعادل بدن می پردازد. پیشرفت های اخیر در درمان های شنوایی، جراحی های کم تهاجمی و کاشت های حلزونی نیز مدیون پژوهش های گسترده در زمینه ی اتولوژی است و جراحی های قاعده جمجمه از قبیل جراحی تومورهای نورینوم آکوستیک و تومور گلوموس در حیطه جراحی های نورواتولوژی محسوب می شوند. 

تفاوت فلوشیپ و فوق تخصص

همانطور که میدانید یک پزشک پس از گذراندن دوره هفت ساله پزشکی عمومی و پذیرفته شدن در یکی از تخصص های پزشکی، می تواند به تحصیل در آن رشته تخصصی بپردازد و پس گذراندن دوره تحصیل، تخصص خود را دریافت کند. سپس وی می تواند پس از قبولی در یکی از زیرشاخه های تخصص خود و گذراندن دوره 2 تا 3 ساله به مدرک آکادمیک فوق تخصص دست یابد. حال به جواب این سوال می پردازیم که  فلوشیپ و فوق تخصص چه تفاوتی دارند؟ در واقع فوق تخصص همان طور که عرض شد یک مدرک دانشگاهی است که پس از اخذ پذیرش و گذراندن دوره 2 تا 3 ساله در دانشگاه بدست می آید.

این در حالی است که یک پزشک می تواند در هر یک از مباحث اصلی زیرشاخه تخصص خود یک دوره 3 ماهه تا 2 ساله را در مراکز درمانی و آکادمیک دنیا به صورت آبزرور بگذراند و گواهی گذراندن دوره را دریافت کند. از این رو تقاوت فلوشیپ و فوق تخصص این است که در دوره فوق تخصص باید پزشک پذیرفته شده و دوره را کامل با موفقیت بگذراند، اما دوره فلوشیپ یک دوره فقط آبزرورشیپ است که به صورت 3 ماهه تا 2 ساله پایان می یابد.

شرایط پذیرش متخصصان در دوره فلوشیپ گوش چیست؟

همانطور که گفته شد مهمترین هدف برقراری دوره تکمیلی فلوشیپ گوش افزایش دانش پزشکان و بهبود کار آنها می باشد. در این بین افراد باید شرایط خاصی را داشته باشند تا بتوانند در این دوره تکمیلی شرکت کنند. از مهمترین این شرایط می توان به شرکت و قبولی در آزمون فلوشیپ، داشتن گواهی پذیرش از دانشگاه های معتبر وزارت بهداشت، داشتن گواهی پایان خدمت یا معافیت از خدمت سربازی برای آقایان، عدم اشتغال به تحصیل در یکی از رشته های فوق تخصصی و نداشتن معلولیت میباشد. توجه داشته باشید که در صورت عدم قبولی در آزمون فلوشیپ برای بار اول، می توانید مجدداً در این آزمون شرکت کنید زیرا شرکت در این آزمون پذیرش محدودیتی ندارد.
آزمون ورودی این دوره در مهر یا اسفند ماه هر سال در مراکز آموزشی غیر متمرکز برگزار می شود و سوالات این آزمون به صورت کتبی یا شفاهی یا کتبی و شفاهی و با تصمیم تیم آموزشی مربوطه خواهد بود. در نظر داشته باشید که اولویت پذیرش در شرایط یکسان با اعضای هیئت علمی دانشگاه و خدمات بهداشتی درمانی کشور می باشد.

بهترین فلوشیپ گوش

وبسایت ایران اتولوژی با تلاش دکتر فرامرز معماری و با هدف پاسخگویی به پرسشهای متنوع بیماران و دانشجویان در رابطه با بیماریهای گوش و اختلالات شنوایی راه اندازی شده است. دکتر فرامرز معماری با توجه به علاقه وافر ایشان به ادامه تحصیل در بالاترین مقاطع و در بهترین مراکز علمی جهان و دستیابی به اطلاعات و علم روز دنیا، در سال ۱۳۷۱ به بریتانیا نقل مکان کرده و در دانشگاه گلاسگو در رشته فلوشیپ گوش و حلق و بینی مشغول به تحصیل شدند. در سال ۲۰۱۰ بخاطر زحمات فراوان ایشان برای تدریس و سخنرانی های متعدد در دانشگاه‌های هند، موفق به دریافت فلوشیپ افتخاری از انجمن جراحان گوش و حلق و بینی هندوستان از اقای پروفسور کامسواران در مقام ریاست این انجمن شدند. عشق به خانواده و میهن از دلایل اصلی بازگشت دکتر معماری به ایران در سال ۲۰۰۴ بود. پس از بازگشت به ایران، بعنوان عضو هیات علمی تدریس در دانشگاه علوم پزشکی ایران و تهران را شروع نموده و دانشجویان  بسیاری را تربیت و وارد عرصه پزشکی نمودند.

✔جمع بندی

به طور معمول دوره های فلوشیپ برای هر رشته تخصصی پزشکی در چندین رشته در نظر گرفته می شود و پس از گذراندن دوره مورد نظر دانشجویان می توانند مدرک فلوشیپ دریافت کنند. فلوشیپ که فارسی کلمه انگلیسی Fellowship است، این اصطلاح در رشته های پزشکی و دندانپزشکی به دوره تکمیلی و ویژه ای اطلاق می شود که معمولاً بیش از یک سال طول می کشد و برای بیشتر رشته ها در کشورهای آمریکا و کانادا برگزار میگردد.