تست شنوایی سنجی ABR

شنوایی، یکی از حواس پنجگانه‌ای است که نقش بسیار بسیار مهمی در برقراری ارتباط با دنیای اطراف و درک آن ایفا می‌کند. اختلال در این حس می‌تواند تاثیرات عمیقی بر کیفیت زندگی افراد، به ویژه کودکان در حال رشد، داشته باشد. خوشبختانه، علم پزشکی با ارائه روش‌های تشخیصی پیشرفته، امکان شناسایی و مداخله زودهنگام در مشکلات شنوایی را فراهم آورده است. یکی از این روش‌های ارزشمند، تست شنوایی سنجی ABR یا پاسخ شنوایی ساقه مغز است. این تست غیرتهاجمی و دقیق، اطلاعات مهمی درباره نحوه عملکرد مسیرهای عصبی شنوایی از گوش داخلی تا ساقه مغز ارائه می‌دهد و به پزشکان در تشخیص طیف وسیعی از اختلالات شنوایی کمک می‌کند. در این مطلب، به بررسی دقیق تست ABR، کاربردهای آن، نحوه انجام، تفاوت آن با سایر تست‌های شنوایی و مهم‌تر از همه، زمان مناسب برای انجام این تست خواهیم پرداخت.

 

کاربردهای اصلی تست ABR در تشخیص مشکلات شنوایی

تست ABR به عنوان یک ابزار تشخیصی قدرتمند، در شناسایی و ارزیابی انواع مختلف مشکلات شنوایی نقش بسزایی دارد.

• این تست به ویژه در مواردی که ارزیابی شنوایی با روش‌های معمول امکان‌پذیر نیست یا نتایج آن‌ها قابل اعتماد نیست، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. برای مثال، در نوزادان و شیرخواران که قادر به همکاری در تست‌های رفتاری شنوایی نیستند، ABR می‌تواند اطلاعات دقیقی درباره وضعیت شنوایی آن‌ها ارائه دهد و به تشخیص زودهنگام کم شنوایی مادرزادی کمک کند.
• در افرادی که دچار کم شنوایی ناگهانی، وزوز گوش، سرگیجه یا سایر علائم مرتبط با اختلالات گوش داخلی و عصب شنوایی هستند، تست ABR می‌تواند به تعیین محل و نوع آسیب کمک کند.
• در مواردی که شک به وجود تومورهای عصب شنوایی (مانند نوروم آکوستیک) یا بیماری‌های دمیلینه کننده (مانند مولتیپل اسکلروزیس) وجود دارد که بر مسیرهای شنوایی تاثیر می‌گذارند، تست ABR می‌تواند اطلاعات ارزشمندی را در اختیار پزشکان قرار دهد.

 

 

تشخیص کم شنوایی در نوزادان و کودکان

یکی از مهم‌ترین کاربردهای تست ABR، تشخیص کم شنوایی در نوزادان و کودکان خردسال است. از آنجایی که این گروه سنی قادر به انجام تست‌های شنوایی رفتاری نیستند، ABR یک روش objective (بدون نیاز به پاسخ فعال بیمار) برای ارزیابی شنوایی آن‌ها محسوب می‌شود. غربالگری شنوایی نوزادان با استفاده از ABR یا OAE (Otoacoustic Emissions) در بسیاری از کشورها به یک استاندارد تبدیل شده است، زیرا تشخیص و مداخله زودهنگام در کم شنوایی می‌تواند تاثیر بسزایی در رشد گفتار، زبان و مهارت‌های ارتباطی آن‌ها داشته باشد. اگر در غربالگری شنوایی نوزاد مشکلی تشخیص داده شود یا کودک در مراحل بعدی زندگی علائمی از کم شنوایی نشان دهد، انجام تست ABR برای تعیین دقیق میزان و نوع کم شنوایی ضروری است.

 

ارزیابی کم شنوایی در بزرگسالان

تست ABR تنها محدود به نوزادان و کودکان نیست و در ارزیابی کم شنوایی در بزرگسالان نیز کاربرد دارد. در مواردی که فرد قادر به انجام تست‌های شنوایی تون خالص (Pure Tone Audiometry) نیست، مانند افراد با مشکلات ذهنی یا کسانی که تظاهر به کم شنوایی می‌کنند (Malingering)، ABR می‌تواند یک ارزیابی objective از آستانه‌های شنوایی ارائه دهد. همچنین، در موارسی که کم شنوایی یکطرفه است یا با علائمی مانند وزوز گوش و سرگیجه همراه است، ABR می‌تواند به تشخیص علل احتمالی مانند تومورهای عصب شنوایی کمک کند.

 

تشخیص اختلالات عصب شنوایی و ساقه مغز

تست ABR علاوه بر ارزیابی آستانه‌های شنوایی، اطلاعات مهمی درباره عملکرد عصب شنوایی و مسیرهای عصبی شنوایی در ساقه مغز ارائه می‌دهد. تغییرات در امواج ABR، مانند تاخیر در زمان وقوع امواج یا کاهش دامنه آن‌ها، می‌تواند نشان‌دهنده وجود اختلال در این مسیرها باشد. این امر به ویژه در تشخیص بیماری‌هایی مانند نوروم آکوستیک (تومور خوش‌خیم عصب شنوایی) و بیماری‌های دمیلینه کننده مانند مولتیپل اسکلروزیس که می‌توانند بر سرعت انتقال پیام‌های عصبی تاثیر بگذارند، اهمیت دارد.

 

نحوه انجام تست ABR مرحله به مرحله

انجام تست ABR یک فرآیند غیرتهاجمی و نسبتاً سریع است که معمولاً در یک اتاق آرام و توسط یک شنوایی شناس (Audiologist) انجام می‌شود. برای انجام این تست، مراحل زیر طی می‌شود:

آماده سازی بیمار

قبل از شروع تست، شنوایی شناس به طور کامل روند انجام تست را برای بیمار یا والدین کودک توضیح می‌دهد و به سوالات آن‌ها پاسخ می‌دهد. برای به دست آوردن نتایج دقیق، بیمار باید در طول تست آرام و بی‌حرکت باشد. در مورد نوزادان و کودکان خردسال، معمولاً توصیه می‌شود که در طول تست خواب باشند. برای این منظور، ممکن است از والدین خواسته شود که کودک را قبل از تست بیدار نگه دارند و در زمان انجام تست به او شیر بدهند تا به خواب رود. در بزرگسالان، ایجاد آرامش و کاهش حرکات بدن برای کسب نتایج مطلوب ضروری است.

قرار دادن الکترودها

در مرحله بعد، شنوایی شناس تعدادی الکترود کوچک و حساس را با استفاده از ژل مخصوص به پوست سر بیمار متصل می‌کند. محل قرارگیری این الکترودها معمولاً بر روی پیشانی، بالای گوش‌ها و یا پشت لاله‌های گوش است. این الکترودها فعالیت الکتریکی مغز را در پاسخ به محرک‌های صوتی ثبت می‌کنند. تعداد و محل دقیق الکترودها ممکن است بسته به پروتکل مورد استفاده متفاوت باشد.

ارائه محرک‌های صوتی

پس از قرار دادن الکترودها، محرک‌های صوتی از طریق هدفون‌های کوچکی که در گوش بیمار قرار می‌گیرند، پخش می‌شوند. این محرک‌ها معمولاً شامل صداهای کلیک کوتاه یا تون‌های خالص با شدت‌های مختلف هستند. شدت صدا به تدریج کاهش می‌یابد تا حداقل صدایی که باعث ایجاد پاسخ در مغز می‌شود، تعیین گردد.

ثبت و تحلیل پاسخ‌های مغزی

الکترودهای متصل به سر بیمار، فعالیت الکتریکی مغز را در پاسخ به محرک‌های صوتی دریافت و به دستگاه ABR منتقل می‌کنند. دستگاه ABR این سیگنال‌های الکتریکی بسیار کوچک را تقویت کرده و آن‌ها را به صورت امواجی بر روی صفحه نمایش نشان می‌دهد. شنوایی شناس با بررسی این امواج، به دنبال الگوهای خاصی می‌گردد که نشان‌دهنده عملکرد مسیرهای شنوایی در سطوح مختلف (از گوش داخلی تا ساقه مغز) هستند. زمان وقوع و دامنه این امواج اطلاعات مهمی درباره وضعیت شنوایی فرد ارائه می‌دهد.

تفسیر نتایج

پس از اتمام تست و ثبت پاسخ‌های مغزی، شنوایی شناس نتایج را تحلیل و تفسیر می‌کند. بر اساس ویژگی‌های امواج ABR، مانند وجود یا عدم وجود امواج، زمان وقوع آن‌ها (Latency) و دامنه (Amplitude)، شنوایی شناس می‌تواند اطلاعاتی درباره آستانه‌های شنوایی فرد (حداقل صدایی که فرد می‌شنود)، نوع و میزان کم شنوایی (در صورت وجود)، و همچنین عملکرد عصب شنوایی و ساقه مغز به دست آورد. نتایج تست ABR معمولاً به صورت یک نمودار و یک گزارش مکتوب ارائه می‌شود که در آن یافته‌های تست به طور کامل شرح داده شده است. این گزارش برای پزشک متخصص گوش، حلق و بینی ارسال می‌شود تا بر اساس آن، تشخیص نهایی گذاشته شده و برنامه درمانی مناسب تعیین گردد.

 

 

تفاوت تست ABR با سایر تست‌های شنوایی چیست؟

تست ABR یکی از روش‌های ارزیابی شنوایی است، اما با سایر تست‌های رایج شنوایی تفاوت‌های اساسی دارد. درک این تفاوت‌ها به ما کمک می‌کند تا نقش و اهمیت ABR را در تشخیص مشکلات شنوایی بهتر دریابیم.

تست شنوایی تون خالص (Pure Tone Audiometry)

تست شنوایی تون خالص، رایج‌ترین تست شنوایی در بزرگسالان و کودکان بزرگتر است. در این تست، فرد به صداهای خالص که از طریق هدفون پخش می‌شوند، گوش می‌دهد و هر زمان که صدایی را می‌شنود، پاسخ می‌دهد. این تست یک ارزیابی رفتاری است، به این معنی که به همکاری فعال فرد بستگی دارد. در مقابل، تست ABR یک تست objective است و نیازی به پاسخ فعال بیمار ندارد. ABR فعالیت الکتریکی مغز را در پاسخ به صدا ثبت می‌کند و بنابراین برای ارزیابی شنوایی در نوزادان، کودکان خردسال و افرادی که قادر به همکاری نیستند، بسیار مناسب است. همچنین، تست تون خالص اطلاعاتی درباره آستانه‌های شنوایی در فرکانس‌های مختلف ارائه می‌دهد، در حالی که ABR علاوه بر آستانه‌های شنوایی، اطلاعاتی درباره عملکرد عصب شنوایی و ساقه مغز نیز فراهم می‌کند.

 

تست اتوآکوستیک امیشن

تست OAE نیز یک تست objective برای ارزیابی عملکرد حلزون گوش است. در این تست، صداهای بسیار ضعیفی که توسط سلول‌های مویی خارجی حلزون در پاسخ به تحریک صوتی تولید می‌شوند، ثبت می‌گردند. تست OAE به طور خاص عملکرد حلزون را ارزیابی می‌کند و نمی‌تواند اطلاعاتی درباره عملکرد عصب شنوایی و ساقه مغز ارائه دهد. در مقابل، ABR کل مسیر شنوایی از گوش داخلی تا ساقه مغز را ارزیابی می‌کند. تست OAE معمولاً برای غربالگری شنوایی نوزادان استفاده می‌شود و نتایج غیرطبیعی در این تست ممکن است نیازمند انجام تست ABR برای ارزیابی دقیق‌تر باشد.

 

تست‌های ایمپدانس ادیومتری

تست‌های ایمپدانس ادیومتری شامل تمپانومتری و رفلکس آکوستیک هستند. تمپانومتری وضعیت پرده گوش و گوش میانی را ارزیابی می‌کند و می‌تواند مشکلاتی مانند تجمع مایع در گوش میانی یا سوراخ بودن پرده گوش را تشخیص دهد. رفلکس آکوستیک، پاسخ غیرارادی عضلات گوش میانی به صداهای بلند را اندازه‌گیری می‌کند و می‌تواند اطلاعاتی درباره مسیرهای عصبی شنوایی در سطوح پایین‌تر ارائه دهد. در حالی که تست‌های ایمپدانس ادیومتری اطلاعات مهمی درباره عملکرد گوش میانی ارائه می‌دهند، ABR اطلاعات جامع‌تری درباره کل مسیر شنوایی، از جمله عصب شنوایی و ساقه مغز، فراهم می‌کند.

 

چه زمانی انجام تست ABR ضروری است؟

تعیین زمان مناسب برای انجام تست ABR از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا تشخیص و مداخله زودهنگام در مشکلات شنوایی می‌تواند تاثیر قابل توجهی بر پیامدهای درمانی داشته باشد. در شرایط مختلفی ممکن است انجام تست ABR ضروری باشد:

غربالگری شنوایی نوزادان با نتایج غیرطبیعی

همانطور که اشاره شد، غربالگری شنوایی نوزادان در بسیاری از کشورها به صورت روتین انجام می‌شود. اگر نتیجه غربالگری شنوایی با استفاده از OAE یا ABR اولیه غیرطبیعی باشد، انجام یک تست ABR جامع برای تعیین دقیق وضعیت شنوایی نوزاد و تشخیص احتمالی کم شنوایی ضروری است. تشخیص زودهنگام کم شنوایی مادرزادی و شروع مداخلات توانبخشی (مانند استفاده از سمعک یا کاشت حلزون) در ماه‌های اولیه زندگی، نقش حیاتی در رشد گفتار و زبان کودک دارد.

شک به کم شنوایی در افرادی که قادر به انجام تست‌های رفتاری نیستند

در مواردی که کودکان خردسال یا افراد با مشکلات ذهنی یا رشدی قادر به همکاری در تست‌های شنوایی رفتاری نیستند، تست ABR یک روش قابل اعتماد برای ارزیابی شنوایی آن‌ها محسوب می‌شود. علائمی مانند عدم واکنش به صداها، تاخیر در رشد گفتار و زبان، یا عدم توجه به محیط اطراف می‌تواند نشان‌دهنده کم شنوایی باشد و در این صورت انجام ABR توصیه می‌شود.

ارزیابی کم شنوایی ناگهانی یا پیشرونده

اگر فردی به طور ناگهانی دچار کاهش شنوایی شود یا کم شنوایی او به تدریج بدتر شود، انجام تست ABR می‌تواند به تعیین علت این تغییرات کمک کند. در مواردی مانند کم شنوایی حسی-عصبی ناگهانی یا کم شنوایی پیشرونده یکطرفه، ABR می‌تواند به تشخیص احتمالی مشکلات عصب شنوایی مانند نوروم آکوستیک کمک کند.

وجود علائم مرتبط با اختلالات عصب شنوایی یا ساقه مغز

علائمی مانند وزوز گوش یکطرفه، سرگیجه، عدم تعادل، یا دوبینی ممکن است نشان‌دهنده وجود مشکل در عصب شنوایی یا ساقه مغز باشد. در این موارد، انجام تست ABR می‌تواند به ارزیابی عملکرد این مسیرهای عصبی کمک کرده و در تشخیص بیماری‌هایی مانند نوروم آکوستیک یا مولتیپل اسکلروزیس نقش داشته باشد.

مانیتورینگ عملکرد شنوایی در حین جراحی

در برخی از جراحی‌های مغز و اعصاب که در نزدیکی مسیرهای شنوایی انجام می‌شوند، از تست ABR برای مانیتورینگ عملکرد شنوایی در حین عمل استفاده می‌شود. این کار به جراح کمک می‌کند تا از آسیب دیدن احتمالی عصب شنوایی جلوگیری کند.

 

 

آیا تست ABR با درد همراه است؟

خیر، تست ABR یک روش کاملاً غیرتهاجمی و بدون درد است. در این تست از الکترودهای کوچکی استفاده می‌شود که به آرامی بر روی پوست سر قرار می‌گیرند و هیچ گونه ناراحتی برای فرد ایجاد نمی‌کنند. برای نوزادان و کودکان خردسال، معمولاً در حالت خواب انجام می‌شود.

 

چه مدت طول می‌کشد تا تست ABR انجام شود؟

مدت زمان انجام تست ABR بسته به شرایط بیمار و هدف از انجام تست متفاوت است. به طور معمول، این تست بین 30 دقیقه تا یک ساعت طول می‌کشد. آماده‌سازی بیمار و قرار دادن الکترودها نیز بخشی از این زمان را شامل می‌شود.اگر به دنبال شناخت علت گوش درد یک طرفه هستید، بهتر است با نحوه مصرف و کاربرد قطره گوش اوتیسپت نیز آشنا شوید، زیرا این قطره می‌تواند در کاهش التهاب مؤثر باشد.

 

آیا برای انجام تست ABR نیاز به آمادگی خاصی است؟

آمادگی خاصی برای انجام تست ABR در بزرگسالان لازم نیست. توصیه می‌شود فرد در طول تست آرام و بی‌حرکت باشد. برای نوزادان و کودکان خردسال، بهتر است در طول تست خواب باشند. برای این منظور، ممکن است از والدین خواسته شود که کودک را قبل از تست بیدار نگه دارند و در زمان انجام تست به او شیر بدهند تا به خواب رود. اجتناب از مصرف نوشیدنی‌های کافئین‌دار قبل از تست نیز توصیه می‌شود. قطره گوش سیپروزونیت و طرز استفاده از شمع گوش از دیگر مقالات سایت ماست.

 

کلام آخر

تست شنوایی سنجی ABR یک ابزار ارزشمند و غیرتهاجمی در ارزیابی جامع سیستم شنوایی است. این تست با ارائه اطلاعات objective درباره عملکرد مسیرهای عصبی شنوایی از گوش داخلی تا ساقه مغز، نقش حیاتی در تشخیص کم شنوایی در نوزادان، کودکان و بزرگسالان، به ویژه در مواردی که تست‌های رفتاری محدودیت دارند، ایفا می‌کند.اگر شما یا عزیزانتان با علائم مشکلات شنوایی مواجه هستید یا در غربالگری شنوایی نوزاد نتایج غیرطبیعی مشاهده شده است، توصیه می‌شود برای انجام ارزیابی‌های تخصصی از جمله تست ABR به یک مرکز شنوایی سنجی معتبر مراجعه نمایید. جناب آقای دکتر فرامرز معماری، با بهره‌گیری از دانش تخصصی و تجهیزات پیشرفته، آماده ارائه خدمات تشخیص و درمان مشکلات شنوایی به شما عزیزان می‌باشند. برای کسب اطلاعات بیشتر درباره  قطره گوش الکل بوریکه و نکات کلیدی آن، به صفحه مربوطه مراجعه کنید. همچنین اگر علاقه‌مند به اطلاع از علت تیر کشیدن گوش هستید، پیشنهاد می‌کنم این مطلب را بخوانید.