انواع کم شنوایی
آیا تا به حال برایتان پیش آمده که در یک جمع شلوغ، شنیدن صحبتهای اطرافیانتان دشوار باشد؟ یا شاید متوجه شدهاید که برای شنیدن صدای تلویزیون نیاز به افزایش صدا دارید؟ اینها و بسیاری علائم دیگر میتوانند نشانهای از انواع کم شنوایی باشند. کم شنوایی، به عنوان یکی از شایعترین اختلالات حسی، طیف وسیعی از درجات و انواع مختلف را شامل میشود که هر کدام میتوانند به شیوههای گوناگونی بر کیفیت زندگی افراد تاثیر بگذارند. در این مقاله، قصد داریم تا شما را با دنیای انواع کم شنوایی آشنا کرده و اطلاعات جامعی در این زمینه ارائه دهیم.
انواع کم شنوایی بر اساس محل آسیب
یکی از اصلیترین روشهای دستهبندی انواع کم شنوایی، بر اساس محل آسیب در سیستم شنوایی است. این دستهبندی به ما کمک میکند تا علت اصلی کم شنوایی را شناسایی کرده و در نتیجه، بهترین روشهای درمانی و توانبخشی را انتخاب کنیم. به طور کلی، سه نوع اصلی کم شنوایی بر اساس محل آسیب وجود دارد: کم شنوایی انتقالی، کم شنوایی حسی-عصبی و کم شنوایی مختلط.
کم شنوایی انتقالی (Conductive Hearing Loss)
کم شنوایی انتقالی زمانی رخ میدهد که صدا به درستی از گوش خارجی و میانی به گوش داخلی منتقل نمیشود. این نوع از انواع کم شنوایی معمولا به دلیل وجود یک مانع یا مشکل در ساختارهای گوش خارجی یا میانی ایجاد میشود. این موانع میتوانند شامل تجمع جرم گوش، عفونت گوش میانی (اوتیت میانی)، پارگی پرده گوش، مشکلات استخوانی در گوش میانی (مانند اتواسکلروز) یا وجود مایع در گوش میانی باشند. در کم شنوایی انتقالی، معمولا صداها ضعیفتر شنیده میشوند، اما وضوح صدا تا حد زیادی حفظ میشود. خوشبختانه، بسیاری از موارد کم شنوایی انتقالی با درمانهای پزشکی یا جراحی قابل بهبود هستند.
کم شنوایی حسی-عصبی (Sensorineural Hearing Loss)
کم شنوایی حسی-عصبی ناشی از آسیب به ساختارهای گوش داخلی، به ویژه سلولهای مژکدار حلزون گوش، یا آسیب به عصب شنوایی (عصب هشتم مغزی) است. این نوع از انواع کم شنوایی میتواند ناشی از عوامل مختلفی مانند افزایش سن (پیرگوشی)، قرار گرفتن در معرض صداهای بلند، عوامل ژنتیکی، بیماریهای عفونی، مصرف برخی داروها (اتوتاکسیک) یا تومورهای عصب شنوایی باشد. در کم شنوایی حسی-عصبی، علاوه بر کاهش بلندی صدا، وضوح صدا نیز ممکن است تحت تاثیر قرار بگیرد و فرد در تشخیص گفتار، به ویژه در محیطهای پر سر و صدا، دچار مشکل شود. این نوع کم شنوایی معمولا دائمی است، اما روشهای توانبخشی مانند استفاده از سمعک یا کاشت حلزون میتواند به بهبود شنوایی کمک کند.
کم شنوایی مختلط (Mixed Hearing Loss)
همانطور که از نامش پیداست، کم شنوایی مختلط ترکیبی از کم شنوایی انتقالی و کم شنوایی حسی-عصبی است. در این نوع از انواع کم شنوایی، فرد هم مشکل در انتقال صدا از گوش خارجی و میانی به گوش داخلی دارد و هم دچار آسیب در گوش داخلی یا عصب شنوایی شده است. علت کم شنوایی مختلط میتواند ترکیبی از عوامل ایجاد کننده هر دو نوع کم شنوایی باشد. تشخیص دقیق کم شنوایی مختلط و تعیین میزان تاثیر هر یک از اجزای انتقالی و حسی-عصبی برای برنامهریزی درمان و توانبخشی مناسب بسیار مهم است.
انواع کم شنوایی بر اساس زمان بروز
علاوه بر محل آسیب، انواع کم شنوایی را میتوان بر اساس زمان بروز نیز دستهبندی کرد. این دستهبندی به دو نوع اصلی مادرزادی و اکتسابی تقسیم میشود.
کم شنوایی مادرزادی (Congenital Hearing Loss)
کم شنوایی مادرزادی به کم شنوایی اطلاق میشود که در بدو تولد وجود دارد یا در دوران نوزادی تشخیص داده میشود. علل کم شنوایی مادرزادی میتواند شامل عوامل ژنتیکی، عفونتهای دوران بارداری (مانند سرخجه یا سیتومگالوویروس)، عوارض زایمان، یا ناهنجاریهای ساختاری گوش باشد. تشخیص زودهنگام کم شنوایی مادرزادی از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا مداخله زودهنگام میتواند تاثیر بسزایی در رشد گفتار و زبان کودک داشته باشد.
کم شنوایی اکتسابی (Acquired Hearing Loss)
کم شنوایی اکتسابی به کم شنوایی اطلاق میشود که پس از تولد و در طول زندگی فرد ایجاد میشود. علل کم شنوایی اکتسابی بسیار متنوع هستند و میتوانند شامل قرار گرفتن در معرض صداهای بلند، افزایش سن (پیرگوشی)، عفونتهای گوش، ضربه به سر، مصرف برخی داروها، بیماریهای خاص (مانند دیابت یا مننژیت) یا تومورهای سیستم شنوایی باشند.
انواع کم شنوایی بر اساس شدت
یکی دیگر از روشهای مهم برای درک انواع کم شنوایی، دستهبندی بر اساس شدت کاهش شنوایی است. شدت کم شنوایی معمولا بر اساس میزان آستانه شنوایی فرد در واحد دسیبل (dB HL) اندازهگیری میشود.
کم شنوایی خفیف (Mild Hearing Loss)
در کم شنوایی خفیف، افراد معمولا صداهای آهسته را نمیشنوند و ممکن است در محیطهای پر سر و صدا برای شنیدن و درک گفتار دچار مشکل شوند. آستانه شنوایی در این افراد معمولا بین 26 تا 40 دسیبل است.
کم شنوایی متوسط (Moderate Hearing Loss)
افراد با کم شنوایی متوسط، بسیاری از صداهای معمولی و گفتار با صدای متوسط را نمیشنوند. آنها برای شنیدن نیاز به افزایش صدای تلویزیون یا رادیو دارند و در مکالمات روزمره نیز ممکن است با مشکل مواجه شوند. آستانه شنوایی در این افراد معمولا بین 41 تا 70 دسیبل است.
کم شنوایی شدید (Severe Hearing Loss)
افراد با کم شنوایی شدید، تنها صداهای بسیار بلند را میشنوند. آنها برای درک گفتار به استفاده از سمعکهای قوی یا زبان اشاره نیاز دارند. آستانه شنوایی در این افراد معمولا بین 71 تا 90 دسیبل است.
کم شنوایی عمیق (Profound Hearing Loss)
افراد با کم شنوایی عمیق، حتی بلندترین صداها را نیز به سختی میشنوند یا اصلا نمیشنوند. آنها برای برقراری ارتباط به زبان اشاره، لبخوانی یا کاشت حلزون نیاز دارند. آستانه شنوایی در این افراد معمولا بالای 90 دسیبل است.
جدول انواع کم شنوایی
برای درک بهتر انواع کم شنوایی، جدول زیر خلاصهای از دستهبندیها و ویژگیهای اصلی آنها را ارائه میدهد:
| نوع دستهبندی | نوع کم شنوایی | محل آسیب | زمان بروز | شدت | ویژگیهای اصلی |
| بر اساس محل آسیب | انتقالی | گوش خارجی و میانی | اکتسابی (معمولا) | خفیف تا متوسط (معمولا) | مشکل در انتقال صدا، وضوح نسبتا خوب |
| حسی-عصبی | گوش داخلی و عصب شنوایی | مادرزادی یا اکتسابی | خفیف تا عمیق | کاهش بلندی و وضوح صدا | |
| مختلط | ترکیبی از گوش خارجی/میانی و داخلی/عصب | اکتسابی (معمولا) | خفیف تا عمیق | ترکیبی از ویژگیهای انتقالی و حسی-عصبی | |
| بر اساس زمان بروز | مادرزادی | قبل یا هنگام تولد | مادرزادی | متغیر | تشخیص زودهنگام مهم است |
| اکتسابی | پس از تولد | اکتسابی | متغیر | علل متنوعی دارد | |
| بر اساس شدت | خفیف | – | – | 26-40 دسیبل | مشکل در شنیدن صداهای آهسته |
| متوسط | – | – | 41-70 دسیبل | مشکل در شنیدن گفتار با صدای متوسط | |
| شدید | – | – | 71-90 دسیبل | شنیدن تنها صداهای بسیار بلند | |
| عمیق | – | – | بالای 90 دسیبل | عدم شنیدن یا شنیدن بسیار ضعیف صداها |
نقش عوامل ژنتیکی در کمشنوایی
عوامل ژنتیکی نقش قابل توجهی در بروز انواع کم شنوایی، به ویژه کم شنوایی مادرزادی و برخی از انواع کم شنوایی اکتسابی با شروع دیررس، ایفا میکنند. تخمین زده میشود که بیش از نیمی از موارد کم شنوایی مادرزادی ناشی از عوامل ژنتیکی باشد. این عوامل میتوانند به صورت جهشهای ژنی منفرد یا به عنوان بخشی از سندرمهای ژنتیکی پیچیدهتر بروز کنند. الگوهای توارث کم شنوایی ژنتیکی میتواند اتوزومال غالب، اتوزومال مغلوب یا وابسته به کروموزوم X باشد. شناسایی دقیق ژنهای دخیل در کم شنوایی میتواند به تشخیص، پیش آگهی و ارائه مشاوره ژنتیکی به خانوادههای درگیر کمک کند. پیشرفتهای اخیر در ژنتیک شنوایی امکان تشخیص بسیاری از علل ژنتیکی کم شنوایی را فراهم کرده است. همچنین اگر علاقهمند به اطلاع از ایا خون امدن از گوش خطرناک است هستید، پیشنهاد میکنم این مطلب را بخوانید.
چگونه نوع کمشنوایی تشخیص داده میشود؟
تشخیص دقیق نوع و میزان انواع کم شنوایی از طریق انجام یک سری آزمایشهای شنوایی تخصصی توسط متخصص شنواییشناس (ادیولوژیست) صورت میگیرد. این آزمایشها معمولا شامل موارد زیر است:
- اتوسکوپی: معاینه گوش خارجی و پرده گوش با استفاده از اتوسکوپ برای بررسی وجود هرگونه مشکل یا مانع.
- تمپانومتری: ارزیابی عملکرد پرده گوش و گوش میانی با اندازهگیری میزان حرکت پرده گوش در پاسخ به تغییرات فشار هوا.
- آزمونهای آستانه شنوایی (ادیومتری تون خالص): تعیین آستانه شنوایی فرد در فرکانسهای مختلف صوتی برای تشخیص میزان کم شنوایی.
- آزمون تشخیص گفتار: ارزیابی توانایی فرد در شنیدن و درک کلمات در سطوح صدایی مختلف.
- آزمونهای گسیلهای صوتی گوش (OAE): اندازهگیری صداهای ظریفی که توسط سلولهای مژکدار خارجی در گوش داخلی تولید میشوند. این آزمون به ویژه برای ارزیابی شنوایی نوزادان و تشخیص کم شنوایی حلزونی مفید است.
- آزمون پاسخهای برانگیخته شنوایی ساقه مغز (ABR): اندازهگیری فعالیت الکتریکی عصب شنوایی و ساقه مغز در پاسخ به صدا. این آزمون برای تشخیص کم شنوایی در نوزادان، افرادی که قادر به همکاری در آزمونهای رفتاری نیستند و همچنین برای بررسی عملکرد عصب شنوایی کاربرد دارد.
با توجه به نتایج این آزمایشها، متخصص شنواییشناس میتواند نوع، میزان و محل آسیب در سیستم شنوایی را تشخیص داده و بهترین راهکارهای درمانی و توانبخشی را پیشنهاد دهد.پماد برای زخم پشت گوش و تیر کشیدن گوش از دیگر مقالات سایت دکتر فرامرز معماری است.
